นิทานสอนใจ : ช่างไม่เมตตาเอาเสียเลย

นิทานสอนใจ : ช่างไม่เมตตาเอาเสียเลย


ท่านพุทธทาสภิกขุแห่งสวนโมกขพลารามบอกว่า "ช่างไม่เมตตาเสียเลย" อาตมาแปลออกมาตามตัว เขาเล่าว่าในประเทศจีน ในสมัยที่นิกายเซ็น กำลังรุ่งเรืองมาก ใครๆ ก็นิยมนับถือภิกษุในนิกายนี้

มียายแก่คนหนึ่งเป็นอุปัฏฐากของภิกษุรูปหนึ่ง ซึ่งปฏิบัติเซ็นด้วยความศรัทธาอย่างยิ่งเป็นเวลาถึงยี่สิบปี นางได้สร้างกุฏิเล็กๆ หลังหนึ่งที่เหมาะสมอย่างยิ่งให้อยู่ พร้อมกับส่งอาหารให้ทุกวัน นับว่าพระภิกษุรูปนี้ไม่ลำบากในการที่จะปฏิบัติสมาธิภาวนาอะไรเลย แต่ในที่สุดเวลาก็ล่วงมาถึง 20 ปี ยายแก่จึงเกิดเความสงสัยขึ้นมาว่า พระรูปนี้จะได้อะไรเป็นผลสำร็จจากการปฏิบัติบ้างไหม ที่มันจะคุ้มกับข้าวปลาอาหารที่นางส่งเสียให้ตลอด 20 ปี

ดังนั้น เพื่อให้รู้ความจริงในข้อนี้ ยายแก่ก็คิดหาหนทาง ซึ่งในที่สุดก็พบ โดยนางไปขอร้องให้หญิงสาวคนหนึ่งที่มีรูปร่างหน้าตาท่าทางยั่วยวน เพื่อให้ไปหาพระรูปนั้น โดยบอกว่า "ให้ไปที่นั่นแล้วกอดพระองค์นั้น แล้วถามว่าเดี๋ยวนี้เป็นอย่างไรบ้าง" ผู้หญิงคนนั้นก็ทำตามคำพูดอย่างที่หญิงแก่บอก แต่พระรูปดังกล่าวก็ตอบกลับด้วยถ้อยคำที่เป็นกาพย์กลอน ตามธรรมดาของบุคคลที่มีนิสัยชื่นชอบทางคำประพันธ์ว่า

"ต้นไม้แก่ ใบโกร๋นบนยอดผา ฤดูหนาวทั้งคราวลมระดมมา อย่ามัวหาไออุ่นแม่คุณเอย"

ภิกษุรูปนั้นกล่าวเพียงแค่นี้ แล้วไม่ได้พูดอะไรอีก หญิงสาวคนนั้นก็กลับมาบอกยายแก่ เหมือนที่ได้ฟังมา ยายแก่ก็ขึ้นเสียงตะบึงขึ้มาว่า

"คิดดูซิ ฉันเลี้ยงไอ้หมอนั่นมาตั้ง 20 ปีเต็ม มันไม่มีอะไรเลย แม้แต่เพียงการแสดงความเมตตาออกมาสักนิดนึงก็ไม่มี ถึงแม้จะไม่สนองความต้องการกิเลส ก็ควรจะเอ่ยปากเป็นการแสดงความเมตตากรุณา หรือขอบคุณบ้าง นี่แสดงว่าเขาไม่มีคุณธรรมอะไรเลย"

เมื่อเป็นเช่นนี้ยายแก่ ก็ไปที่กุฏิที่ภิกษุรูปนั้นพักอยู่ จากนั้นได้จุดไฟเผากุฏินั้นเสีย และไม่ส่งอาหารให้พระภิกษุรูปนั้นอีกต่อไป

นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า คนบางคนย่อมต้องการอะไรที่ตรงกันข้ามกับที่ตัวเราเองนึกฝันก็เป็นได้ ดูอย่างสติปัญญาของคนแก่สิ แกมีแบบแห่งความยึดมั่น ที่แกยึดถืออย่างเคร่งครัด ยิ่งแก่ยิ่งหนังเหนียว ยิ่งหมายความว่า ยิ่งยึดถือมาก ฉะนั้นถ้าจะไปโกรธคนที่มีความคิดอย่างนั้น มีหลักเกณฑ์อย่างนั้น หรือมีความเคยชินอย่างนั้นก็ไม่ได้

ดังนั้นต้องให้อภัย ต้องไม่โกรธเร็วเกินไป หรือว่าเราจะไม่โกรธใครเลยก็จะเป็นเรื่องที่ดี และจะเป็นครูบาอาจารย์ที่มีความสุขที่สุด แล้วจะเป็นครูบาอาจารย์ที่ทำหน้าที่ได้สนุก และดีที่สุดเช่นกัน ฉะนั้นขอให้จำไว้ว่า "คนเรานั้นมีอะไรที่ไม่เหมือนกัน มีอะไรที่ไม่นึกไม่ฝันกันมากมายบนโลกใบนี้"

yengo หรือ buzzcity

นิทานสอนใจ : น้ำชาล้นถ้วย

นิทานสอนใจ : น้ำชาล้นถ้วย

วันนี้ขอนำเสนอ "นิทานเซ็น" เรื่อง "น้ำชาล้นถ้วย" ซึ่งเป็นเรื่องของอาจารย์แห่งนิกายเซ็น ชื่อ "น่ำอิน" เป็นผู้มีชื่อเสียงไปทั่วทุกสารทิศ โดยมีผู้แสวงบุญเดินทางไปหาอาจารย์น่ำอิน เพื่อขอศึกษาพระพุทธศาสนาของนิกายเซ็น

สำหรับการยอมรับบุคคลที่เข้ามาพบอาจารย์น่ำอิน ท่านอาจารย์จะทดสอบโดยการรินน้ำชาลงในถ้วย รินจนล้นแล้วล้นอีก ผู้แสวงบุญต่างมองดูด้วยความฉงนและสงสัย ต่างก็ทนดูไม่ได้ จึงพูดโพล่งออกไปว่า "ท่านจะใส่มันลงไปได้อย่างไร" ประโยคนี้มันก็แสดงว่าเกิดความโมโหในใจขึ้นแล้ว

ท่านอาจารย์น่ำอิน จึงตอบว่า "ก็เหมือนกับท่านที่จะให้อาตมาใส่อะไรลงไปได้อีก เพราะท่านเต็มอยู่ด้วยตัวของเขาเอง"หมายความว่า เต็มไปด้วยความคิดเห็นตามความยึดมั่นและเชื่อถือของท่านเอง และมีวิธีคิดตามแบบของท่านเอง สองอย่างนี้แหละที่มันทำให้เข้าใจพระพุทธศาสนาอย่างเซ็นไม่ได้ หรือที่เรียกว่า ถ้วยชามันล้น

จากเรื่องข้างต้น ครูบาอาจารย์ทั้งหลาย จะเตือนสติเด็กของเราให้รู้สึกนึกคิดเรื่องอะไรล้น อะไรไม่ล้น ได้อย่างไร ขอให้ช่วยกันหาหนทางออก ในสมัยโบราณอรรถกถาได้เคยกระแหนะกระแหนถึงพวกพราหมณ์ที่เป็นทิศาปาโมกข์ ต้องเอาเหล็กมาตีเป็นเข็มขัด คาดท้องเอาไว้ เนื่องจากกลัวว่าท้องจะแตก เพราะวิชาล้น ทั้งหมดนี้จะเป็นเรื่องที่มีความหมายอย่างไรก็ลองคิดดู พวกเราอาจล้นหรืออัดอยู่ด้วยวิชาทำนองนั้น จนอะไรใส่ลงไปอีกไม่ได้ หรือความล้นนั้นมันออกมาอาละวาดเอาบุคคลอื่นอยู่บ่อยๆ

แต่เราคิดดูก็เห็นได้ว่า ส่วนที่ล้นนั้นคงจะเป็นส่วนที่ใช้ไม่ได้ จะจริงหรือไม่ก็ลองคิดดู ส่วนใดที่เป็นส่วนที่ล้น ก็คงเป็นส่วนที่ใช้ไม่ได้ ส่วนที่ร่างกายรับเอาไว้ได้ก็คงเป็นส่วนที่มีประโยชน์ ฉะนั้นจริยธรรมแท้ๆ ไม่มีวันจะล้น โปรดนึกดูว่าจริยธรรมหรือธรรมะแท้ๆ นั้นมีอาการล้นได้ไหม ถ้าล้นไม่ได้ก็หมายความว่าสิ่งที่ล้นนั้น มันก็ไม่ใช่จริยธรรม ไม่ใช่ธรรมะ ล้นออกไปเสียให้หมดก็ดีเหมือนกัน หรือถ้าจะพูดอย่างลึก เป็นธรรมะลึกๆ ก็ว่าจิตแท้ๆ ไม่มีวันล้น สิ่งที่ล้นนั้นเป็นสิ่งที่ไม่ใช่จิตแท้ มันล้นได้มากมาย แต่ถึงกระนั้นเรายังไม่รู้ว่าจิตแท้ เป็นเพียงความคิดปรุงแต่ง ซึ่งจะล้นไหลไปเรื่อย นี่แหละรีบค้นหาให้พบสิ่งที่เรียกว่าจิตจริงๆ กันเสียสักทีก็ดูเหมือนกัน

ในที่สุดท่านจะพบตัวธรรมะอย่างสูงสุด ที่ควรแก่นามที่จะเรียกว่า "จิตแท้หรือจิตเทียม" ซึ่งข้อนั้นได้แก่ ภาวะแห่งความว่าง จิตที่ประกอบด้วยสภาวะแห่งความว่างจาก "ตัวกู-ของกู" นั้นแหละคือจิตแท้ ถ้าว่างแล้วมันจะเอาอะไรล้น นี่เนื่องจากไม่รู้จักว่าอะไรเป็นอะไร จึงบ่นกันเรื่องล้น การศึกษาก็ถูกบ่นว่าล้น แต่ที่ร้ายกาจที่สุด ก็คือที่พูดว่า ศาสนานี้เป็นส่วนที่ล้น จริยธรรมเป็นส่วนที่ล้น คือส่วนที่เกินความต้องการ ไม่ต้องเอามาใส่ใจ ไม่ต้องเอามาสนใจ เขาคิดว่าเขาไม่เกี่ยวกับศาสนาหรือธรรมะเลย เขาก็เกิดมาได้ พ่อแม่ก็มีเงินให้เขาใช้ให้เขาเล่าเรียน เรียนเสร็จแล้วก็ทำราชการเป็นใหญ่เป็นโตได้ โดยไม่ต้องมีความเกี่ยวข้องกับศาสนาเลย ฉะนั้นเขาเขี่ยศาสนา หรือธรรมะออกไปในฐานะที่เป็นส่วนล้น คือ ไม่จำเป็น

นี่แหละเขาจัดส่วนล้นให้แก่ศาสนาอย่างนี้ คนชนิดนี้จะต้องอยู่ในลักษณะที่ล้นเหมือนผู้แสวงบุญคนนั้น ที่อาจารย์น่ำอินจะต้องรินน้ำชาใส่หน้า หรือว่ารินน้ำชาให้ดู โดยเขามีความเข้าใจผิดที่ล้น ในขณะที่ความเข้าใจถูกนั้นยังไม่เต็ม มันล้นออกมาให้เห็นเป็นรูปของมิจฉาทิฏฐิ เพราะเขาเห็นว่าเขามีอะไรๆ ของเขาเต็มเปี่ยมแล้ว ส่วนที่เป็นธรรมะ เป็นจริยธรรมมันไม่สามารถบรรจุให้เต็มได้อีกต่อไป ขอจงคิดดูให้ดีเถอะว่า นี่แหละ คือมูลเหตุที่ทำให้จริยธรรมรวนเรและพังทลาย ถ้าเรามีหน้าที่ที่จะต้องผดุงส่วนนี้แล้ว จะต้องสนใจในเรื่องนี้

yengo หรือ buzzcity

นิทานสอนใจ : ใกล้ "พระพุทธเจ้า" เข้าไปทุกทีแล้ว

นิทานสอนใจ : ใกล้ "พระพุทธเจ้า" เข้าไปทุกทีแล้ว


"ใกล้พระพุทธเจ้าเข้าไปแล้ว" ลองฟังให้ดีจะรู้ว่าพวกเราใกล้พระพุทธเจ้าเข้าไปแล้วหรือไม่ นักศึกษาในมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งได้ไปเยี่ยมมธยานาจารย์ คือ อาจารย์แห่งนิกายเซ็น ชื่อว่า "กาซาน" เพราะนิสิตคนนั้น เขาแตกฉานในการศึกษา เขาจึงถามอาจารย์กาซานว่าเคยอ่านคริสเตียนใบเบิลไหม

ท่านอาจารย์กาซานซึ่งเป็นพระเถื่อน อย่างพระสมถะนี้จะเคยอ่านใบเบิลได้อย่างไร พระเถื่อนจึงตอบว่า "เปล่า! ดังนั้นช่วยอ่านให้ฉันฟังที"

นิสิตคนนั้นก็อ่านคัมภีร์ใบเบิล ตอน Saint Mathew ไปตามลำดับไปถึงประโยคที่ว่า "ไม่ต้องห่วงอนาคต" คือไม่ต้องห่วงวันพรุ่งนี้ วันพรุ่งนี้มันจะดำเนินไปได้เองและเราจะสามารถอยู่ได้ด้วยตัวเอง แม้แต่นกกระจอกก็จะไม่อดตาย อะไรทำนองนี้

ท่านอาจารย์กาซานก็บอกว่า "ใครที่พูดประโยคนี้ได้ ฉันคิดว่า เขาคนนั้นเป็นผู้รู้แจ้งคนหนึ่งทีเดียว" คือ เป็น An enlightened one คนหนึ่งทีเดียว แต่นิสิตคนนั้นก็ยังไม่หยุดอ่าน คงอ่านต่อไป มีความหมายว่า "ขอเถิด แล้วจะได้แสวงหา แล้วจะพบ จงเคาะเข้าเถิดแล้วมันจะเปิดออกมา เพราะว่าใครก็ตามที่ขอแล้วจะต้องได้รับ ใครที่แสวงหาแล้วย่อมได้พบ และใครที่เคาะประตูแล้วมันก็จะเปิดออกมา"

พอถึงตอนนี้ อาจารย์กาซานบอกว่า "แหม! วิเศษที่สุด ใครๆ ที่กล่าวเช่นนี้ได้ ก็ใกล้พระพุทธเจ้าเข้าไปแล้วทุกที"

นิทานเรื่องนี้สอนว่า ถ้ารู้ธรรมะจริงจะไม่เห็นเป็นลัทธิคริสเตียน หรือพุทธ หรือะไรอื่น ในจิตใจของผู้ที่รู้ธรรมะจริง จะไม่รู้สึกว่า มีการแบ่งแยกว่า มีคริสต์ มีพุทธ มีอิสลาม มีฮินดู มีอะไร เพราะไม่ได้ฟังเสียงเหล่านั้น ไม่ต้องเป็นนิกายอะไร ครูบาอาจารย์สำนักไหน คัมภีร์อะไร หรือการอ้างหาหลักฐานชนิดไหน

การไม่มีจิตใจหรือความรู้สึกที่ค้านหรือรับฟังถ้อยคำเหล่านั้น จะฟังแต่เนื้อหาของธรรมะนั้น และศึกษาเรียนรู้ก็จะรู้ได้ว่ามันเป็นอย่างไร สูง ต่ำ ก็รู้ว่าสูงหรือต่ำ ดังคำกล่าวที่ว่า"เคาะเข้าเถิดจะเปิดออกมานี้" มันเหมือนอย่างที่เราพูดว่าถ้าปฏิบัติให้ถูก มันก็จะง่าย ง่ายที่สุดในการที่จะบรรลุนิพพาน เดี๋ยวนี้ไปนอนหลับสบายกันเสียหมด ทั้งพระทั้งฆราวาสก็ได้ ไม่มีใครเคาะ ไม่มีใครแสวงหา หรือไม่มีใครขวนขวายนั่นเอง

ถ้าฟังกันแต่เนื้อหาของธรรมะแล้วมันก็ไม่มีพุทธ ไม่มีคริสเตียน ไม่มีเซ็น ไม่มีเถรวาท ไม่มีมหายานอย่างนี้ ไม่มีอาการที่จะเป็นเขาเป็นเราเลย จิตมันว่างเปล่า มันจึงมีเขาฝ่ายหนึ่งก็ไม่ได้มีเรา อีกฝ่ายหนึ่งก็ไม่ได้ ฉะนั้น ความกระทบกันระหว่างเขากับเราไม่อาจจะเกิดขึ้นและไม่มีทางเกิด ไม่มีแม้พื้นฐานที่จะเกิด เห็นธรรมะเป็นพระเป็นเจ้า เห็นพระเป็นเจ้าเป็นธรรมะไปเสียแล้ว

เหมือนว่าพระเป็นเจ้าของฝ่ายที่นับถือศาสนาที่พระเป็นเจ้านั้น มีการสร้าง มีการทำลาย มีการให้รางวัล มีการกระทำทุกอย่างตามหน้าที่ของผู้เป็นเจ้า เราก็มีสิ่งที่ทำหน้าที่อย่างนั้น ครบทุกอย่างเหมือนกัน แต่เรากลับไปเรียกว่า "ธรรม" เหมือนความหมายของคำว่า "ธรรมะ" ที่บอกว่า ความโง่และความหลง คือ อวิชชาต่างหากที่ไปสมมติให้ว่าเป็นชื่อนั้นชื่อนี้ อย่างนั้นอย่างนี้ พวกนั้นพวกนี้ จนมีเขามีเรา จริยธรรมทั้งหมดของธรรมชาติทั้งหมดนั้นมีเรื่องเดียว แนวเดียว และสายเดียวกัน

ขอให้สนใจในความจริงข้อนี้เถอะว่า "จริยธรรมทั้งหมดของโลกนี้ หรือของโลกอื่นด้วยก็ได้ ย่อมมีแนวเดียวและสายเดียว และตรงเป็นหนึ่งอันเดียวกัน ไม่ต้องพูดว่า ของประเทศนั้น ของประเทศนี้ ศาสนานั้นศาสนานี้ ถึงแม้ว่าสิ่งที่เป็นจริยธรรมจะมีหลายรูป หรือหลายเหลี่ยม ดังที่กล่าวมาแล้วก็ยังเป็นอันเดียวแนวเดียวสายเดียวกันอยู่นั่นเอง มีแต่ระบบไหนใกล้จุดหมายปลายทางกว่าเท่านั้น แต่เรื่องเนื้อหาต้องเป็นเรื่องเดียวกันหมด"

ขึ้นชื่อว่าธรรมะแล้ว ต้องเป็นเรื่องเดียวกัน แต่ว่าอันไหนหรือใครจะกล่าวนั้นมันใกล้จุดหมายปลายทางเข้าไปหรือยัง ฉะนั้นเราอย่างได้รังเกียจ อย่างได้ชิงชัง ว่าคนนั้นคนนี้เป็นคริสเตียน และกลายเป็นศัตรูกัน ถ้าเป็นเช่นนี้ก็ถือว่าไม่รู้ธรรมะอย่างลึกซึ้ง ยิ่งเป็นครูบาอาจารย์แล้วด้วย ไม่ควรมีความรู้สึกแบบนี้โดยเด็ดขาด

yengo หรือ buzzcity

นิทานสอนใจ : ยิ่งให้เร็ว นั่นแหละจะยิ่งช้า

นิทานสอนใจ : ยิ่งให้เร็ว นั่นแหละจะยิ่งช้า


"ยิ่งให้เร็ว นั่นแหละจะยิ่งช้า" นิทานเรื่องนี้จะมีประโยชน์มากสำหรับครูบาอาจารย์ สำหรับเรื่องนี้ถึงแม้ว่าท่านจะไม่ได้เรียกตัวเองว่าครูก็ตาม ก็ควรจะสนใจฟังในฐานะที่ว่าจะเป็นปัจจัย เกื้อกูลแก่ความเข้าใจธรรม และปฏิบัติธรรม เรื่องเล่านี้มีอยู่ว่ามีชายคนหนึ่ง เขาอยากเป็นนักฟันดาบที่เก่งกาจ เขาไปหาอาจารย์สอนฟันดาบเพื่อให้ช่วยสอนเขาให้เป็นนักฟันดาบ

เขาถามอาจารย์ว่า "จะใช้เวลานานสักกี่ปี" อาจารย์ตอบว่า"ประมาณ 7 ปี" เขาสักจะรวนเร เพราะว่า 7 ปีนี้มันเป็นเวลาที่นานเกินไป ฉะนั้นเขาจึงขอร้องใหม่ว่า เขาจะพยายามให้สุดฝีมือ สุดความสามารถในการฝึกฝน ทั้งกำลังกายและกำลังใจทั้งหมด ถ้าเป็นเช่นนี้จะใช้เวลาสักกี่ปี อาจารย์ก็บอกว่า "ถ้าอย่างนั้นจะต้องใช้เวลาสัก 14 ปี" (แทนที่จะเป็น 7 ปี ก็ดันกลายมาเป็น 14 ปี)

ชายหนุ่มคนนั้นก็อวดครวนขึ้นมาว่า บิดาของเขาแก่มากแล้ว อาจจจะมีชีวิตอยู่ได้ไม่นานนัก เขาจะพยายามอย่างยิ่ง ให้บิดาของเขาได้ทันเห็นฝีมือฟันดาบของเขาก่อนตาย เขาจะแสดงฝีมือฟันดาบของเขาให้บิดาของเขาชม ให้เป็นที่ชื่นใจแก่บิดาเขาจะพยายามอย่างยิ่งที่จะแสดงความสามารถ ให้ได้ทันตอบแทนพระคุณของบิดา จะต้องใช้เวลาสักเท่าไร ขอให้อาจารย์คิดดูให้ดีๆ อีกครั้ง

ท่านอาจารย์ก็บอกว่า "ถ้าอย่างนั้นต้อง 21 ปี" นี่มันเป็นอย่างไรขอให้คิดดู ว่าแทนที่จะลดลงมา มันกลายเป็นเพิ่มขึ้นเป็น 21 ปี ชายหนุ่มคนนั้นจะเล่นงานอาจารย์อย่างไรก็ไม่ได้ เพราะว่าเขาเป็นอาจารย์จะทำอย่างอื่นก็ไม่ถูกไม่ควร นึกไม่ออกว่าต้องทำอย่างไรดี เพราะว่าไม่ใครที่จะสอนฟันดาบได้ดีกว่านี้ ซึ่งเป็นอาจารย์ระดับประเทศเลยก็ว่าได้ ดังนั้นเขาจึงอดทนอยู่กับอาจารย์คนนี้ โดยที่ไม่รู้ว่าจะทำอย่างไรต่อไปดี

หลายวันต่อมา อาจารย์ก็สั่งให้ชายคนนี้ไปทำงานในครัว ให้ตักน้ำ ผ่าฟืน และงานทุกอย่างที่อยู่ในครัว แทนการสอนให้จับดาบ ฟันดาบ

เมื่อเวลาผ่านมานานพอสมควร วันหนึ่งอาจารย์ผลุนผลันเข้าไปในครัว ด้วยดาบทั้งสองมือ ฟันชายหนุ่มคนนั้นทั้งๆ ที่เขาไม่รู้ตัว เกิดเหตุการณ์อลหม่านขึ้นครั้งใหญ่ เขาจึงต่อสู้ตามเรื่องตามราวของเขา ตามที่กำลังของเขาจะสู้ได้ โดยที่เขาใช้สิ่งของที่อยู่ใกล้ๆ ตัวที่พอจะหาได้และจับได้ทันมาใช้แทนดาบ ไม่นานนักการต่อสู้ก็ยุติลง อาจารย์ก็เดินจากไป

หลายวันต่อมาเขาก็ถูกอาจารย์ทดสอบด้วยวิธีนี้อีก โดยที่ไม่ทันได้ตั้งตัว จนกระทั่งอาจารย์บอกว่ากลับบ้านได้ นั่นหมายความว่าเขา เรียนฟันดาบจบหลักสูตรแล้ว และปรากฏว่า ต่อมาชายหนุ่มคนนี้ก็กลายเป็นนักฟันดาบที่โด่งดังมีชื่อเสียงในประเทศญี่ปุ่น

นิทานเรื่องนี้ก็จบลง ท่านลองคิดดูว่า นิทานเรื่องนี้สอนว่าอย่างไร? ตอบสั้นๆ ที่สุดก็คือ การทำอะไรด้วยความตั้งใจและมุ่งมั่นว่าตัวตนของตัวเองนั้นใช้ไม่ได้ ก็ไม่มีทางที่จะเกิดผลที่ดีได้ คือถ้าชายหนุ่มคนนี้ยังคิดว่ากูจะดี กูจะเด่นละก็ มีตัวกูเข้ามาฝึก เป็นตัวกูที่ใหญ่เอาการอยู่เหมือนกัน ที่นี้ยิ่งจะทำให้ดีที่สุด ก็จะทำให้ดีที่สุดและให้เร็วที่สุดอย่างนี้ด้วยแล้ว ไอ้ตัวกูมันยิ่งขยายออกไปอีก ถ้ายิ่งจะทันให้บิดาได้เห็น บิดาก็แก่มากแล้ว ตัวกูมันยิ่งพองมากออกไปอีก มันยิ่งเร่งร้อนออกไปอีก อย่างนี้ก็ยิ่งทำให้จิตไม่มีสมาธิ จิตเต็มอัดไปด้วยตัวกูที่กลัดกลุ้มไปด้วยตัวกูของกู ไม่เป็นจิตที่ว่างเปล่า ไม่มีสติปัญญาที่อยู่ในจิต และไม่สามารถมีสมรรถภาพเดิมๆ แท้จริงของจิตออกมาได้ เพราะมันกลัดกลุ้มอยู่ด้วยอุปาทาน ว่าด้วยตัวกูของกู หรือเป็นความเห็นแก่ตัวนี่เองมันเลยไม่เฉียบแหลม ไม่ว่องไว ไม่ active ฉะนั้นถ้าขืนทำไปอย่างนั้นจริงๆ แล้วจะต้องใช้เวลา 7 ปี หรือว่า 14 ปี หรือไม่ก็ 21 ปีจริงๆ

ขณะที่เขาอยู่ในครัวนั้น เขาไม่มีความรู้สึกว่าตัวกู ของกู กูจะต้องฝึกฟันดาบในเก่งให้ได้ในเวลา 7 ปี หรือให้บิดาทันได้เห็นถึงความสามารถของลูกชายให้ได้ ความรู้สึกแบบนี้มันเลยไม่มีในตอนนั้น ซึ่งทำให้จิตเขาว่างเปล่า ถึงแม้ว่าอาจารย์จะผลุนผลันเข้าไปในลักษณะอย่างไร ปฎิภาณของจิตว่าง หรือจิตที่แท้จริงนี้ ก็มีมากพอที่จะต่อสู้ออกไปอย่างถูกต้องได้ มันเป็นการเรียกร้องขึ้นมา หรือปลุกขึ้นมาจากการหลับตามวิธีของอาจารย์ที่เชี่ยวชาญโดยเฉพาะ ให้กลายมาเป็นจิตที่เบิกบานเต็มที่ ซึ่งสามารถเอาไปใช้ได้เลย เขาจึงเป็นผู้ที่สำเร็จหลักสูตรโดยวิธีอันประหลาดนั้น ภายในเวลาอันสั้น ไม่ต้องใช้เวลานานถึง 7 ปีอย่างนี้เป็นต้น

เกี่ยวกับข้อนี้ อยากจะให้ท่านครูบาอาจารย์สนใจที่จะนึกดูว่าความรู้สึกที่เป็นตัวตน หรือเป็นของตนนั้น อยู่ที่ตรงไหน? เหมือนอย่างที่ว่า เราจะยิงปืนหรือยิงธนู หรือว่าขว้างแม่นในการกีฬาขว้างแม่น ถ้าจิตของผู้ขว้างมีความรู้สึกเป็นตัวกูของกู เป็นชื่อเสียงของกู ชื่อเสียงของโรงเรียนกู หรือของมหาวิทยาลัยของกูมันรัวอยู่ในใจแล้วจะไม่มีวันที่จะขว้างแม่นหรือขว้างถูกได้เลย เพราะว่ามันสั่นระรัวอยู่ด้วยตัวกูหรือของกูนี้

ทั้งนั้น ที่ถูกที่ควรต้องมีความตั้งใจ ที่จะทำเพื่อเกียรติยศ ชื่อเสียงของโรงเรียนหรืออะไรก็ตาม แล้วจะต้องลืมให้หมด ลืมแม้แต่ตัวกู โรงเรียนกู มหาวิทยาลัยกู ให้เหลือแต่สติปัญญาและสติสัมปชัญญะที่ขว้างด้วยอำนาจของสมาธิเท่านั้น คือพูดตรงๆ ว่า ขณะนั้นมีแต่จิตที่มีสมาธิกับสติปัญญาเท่านั้น ตัวกู ของกูไม่มีเลย มันจึงเป็นจิตแท้ เป็นจิตตามสภาพของจิต มือไม้ไม่สั่น ใจไม่สั่น ประสาทไม่สั่น อะไรๆ ก็ไม่สั่น ปกติเป็น active ถึงที่สุดแล้วเขาจะขว้างแม่น เหมือนดั่งปาฏิหาริย์

หรือว่าในการจัดดอกไม้ในแจกัน คนจัดจะต้องทำจิตให้ว่างจากความเห็นแก่ตัวกู หรือชื่อเสียงของกู ตลอดจนถึงโรงเรียนของกู หมู่คณะของกูเสียก่อนแล้วเสียบดอกไม้ด้วยจิตที่ว่างเปล่าและบริสุทธิ์ นั่นแหละคือสติปัญญาล้วนๆ ไม่มีตัวกู ไม่มีของกูเจือปนอยู่ ก็จะได้แจกันที่สวยที่สุดที่ไม่เคยปรากฎมาก่อน นี่เขาถือว่าเป็นหลักของนิกายเซ็น

ฉะนั้นขอให้สนใจในการที่จะทำอะไรหรือมีชีวิตอยู่ด้วยความไม่มีตัวกู ของกู มันยิ่งจำเป็นมากสำหรับครูบาอาจารย์ ที่จะสอนเด็กให้ทำงานฝีมือดีด้วยจิตใจที่ปกติ ไม่สั่นในระบบประสาท ไม่สั่นในระบบความนึกคิด หรือว่าเมื่อเด็กๆ จะสอบไล่ เมื่อเขารู้สึกตัวอยู่แล้วว่า จะต้องสอบได้แล้วจะไปมัวห่วงกลัวจะสอบตก จะเสียชื่อ จะเสียเวลา ถ้าสอบไม่ได้จะไปกระโดดน้ำตาย เป็นต้น จะไปนึกทำไมว่านั่นเป็นเรื่องตัวกู ของกู เด็กคนนั้นจะต้องลืมสิ่งเหล่านั้นให้หมด แต่ถ้าเป็นการลืมแม้กระทั่งตัวเอง กับคำว่า "ลืมตัวเอง"คงจะเป็นเรื่องที่ไม่ค่อยดีนัก

เด็กๆ ในขณะที่สอบไล่นั้นจะต้องลืมหมดแม้กระทั่งตัวเอง เหลืออยู่ในใจแต่ว่า โจทย์ปัญหาว่าอย่างไร มีใจความว่าอย่างไร แล้วคำตอบควรจะเป็นอย่างไร ถ้าจิตใจว่างจากตัวกู ว่างจากของกูแล้ว วิชาความรู้ต่างๆ ที่เคยสะสมมาตั้งแต่แรกเรียนนั้น จะกลับมาหาเราเอง ให้พวกเขาได้พบกับคำตอบอย่างถูกต้อง แต่ถ้าเขากลัดกลุ้มอยู่ด้วยตัวกูของกูแล้ว แม้เขาจะเรียนมามากอย่างไร มันก็จะไม่กลับมาหา มันมีอาการเหมือนกับการลืมหรือนึกไม่ออกนั่นแหละ แล้วมันจะระส่ำระส่ายรวนเรไปหมด ทำให้ไม่สามารถตอบคำถามได้

ถ้าเด็กๆ สอบไล่ด้วยจิตที่ว่างเปล่า ผลการสอบออกมาจะได้ยิ่งกว่าการเป็นที่หนึ่งเสียอีก ฉะนั้นเขาจึงมีการสอนในเรื่องที่อย่าทำอะไรด้วยจิตที่สั่นระรัวด้วยตัวกู ของกู เพราะว่าการทำอย่างนั้น ยิ่งจะทำให้เร็วมันก็จะยิ่งช้าที่สุด ตามชื่อของนิทานเรื่องนี้ที่ว่า "ยิ่งให้เร็ว นั่นแหละจะยิ่งช้า" หรือไม่มันจะยิ่งทำไม่ได้เลย

yengo หรือ buzzcity

นิทานสอนใจ : อย่างนั้นหรือ (Is that so?)

นิทานสอนใจ : อย่างนั้นหรือ (Is that so?)


ชื่อเรื่อง "Is that so? " ท่านลองแปลเอาเองว่าอย่างไรความหมายมันก็คล้ายๆ กับคำว่า "อย่างนั้นหรือ" มีเรื่องเล่าอยู่ว่า ณ สำนักเซ็นของอาจารย์เฮ็กกูอิน ที่เป็นวัดที่เลื่องลือมาก เป็นที่พึ่งของคนในหมู่บ้าน และมีร้านขายของชำร้านหนึ่งอยู่ใกล้ๆ กับวัดนั้น มีหญิงสาวสวยคนหนึ่งเป็นลูกสาวเจ้าของร้าน แต่ไม่รู้ไปทำอย่างไรปรากฎว่าเกิดตั้งครรภ์ขึ้นมา พ่อแม่ของเธอก็พยายามขยั้นขยอถามว่า "ลูกท้องได้อย่างไร ท้องกับใคร" ลูกสาวก็ไม่ยอมบอก แต่เมื่อถูกบีบคั้นหนักเข้า ก็ระบุชื่อของอาจารย์เฮ็กกูอิน ขึ้นว่าเป็นคนที่ทำให้เธอท้อง

เมื่อหญิงสาวคนนั้นระบุชื่อของอาจารย์เฮ็กกูอินว่าเป็นบิดาของเด็กที่อยู่ในครรภ์ พ่อแม่ก็เกิดอาการโกรธเป็นฟืนเป็นไฟและเดินทางไปที่วัดทันที และก็ไปด่าท่านอาจารย์เฮ็กกูอิน ด้วยสำนวนโวหารของคนที่โกรธที่สุดที่มักจะเผลอพูดออกมากับอารมณ์โมโหเหล่านั้น

แต่ท่านอาจารย์ก็ไม่ได้พูดอะไรนอกจากคำว่า "Is that so?"คือคำว่า อย่างนั้นหรือ ทั้งคู่ยืนด่าท่านอาจารย์จนเหนื่อย ไม่มีเสียง ไม่มีแรงที่จะด่าต่อไปอีก และในที่สุดก็กลับบ้านไปเอง หลังจากนั้นชาวบ้านที่เคยเคารพนับถือท่านอาจารย์เฮ็กกูอิน ก็พากันหมดศรัทธาและรุมด่าทอท่านว่า เสียแรงที่เคยเคารพนับถือต่างๆ นานา ท่านก็ไม่มีประโยคอะไรที่จะพูด นอกจากคำว่า Is that so? แม้แต่พวกเด็กๆ ที่ไม่ค่อยรู้เรื่องรู้ราวก็ยังพากันด่าว่า "พระบ้า พระอะไรไม่ปฏิบัติตัวอยู่ในศีลธรรม" ตามภาษาของเด็ก ท่านก็ว่า "Is that so?" ไม่มีอะไรมากกว่านั้น

ต่อมา หญิงสาวคนนั้นก็ได้คลอดเด็ก พ่อแม่ของหญิงสาวที่เป็นตายายของเด็กก็เอาเด็กไปทิ้งไว้ให้ท่านอาจารย์เฮ็กกูอิน ในอารมณ์ของการประชดประชันว่า "แกต้องเลี้ยงเด็กคนนี้" ท่านอาจารย์ก็ได้แต่บอกว่า "Is that so?" อีกตามเคย ท่านรับเด็กเอาไว้ และหานม หาอาหารสำหรับเด็กอ่อนจากผู้คนที่เขาเห็นอกเห็นใจท่านอาจารย์เฮ็กกูอินอยู่ พอเลี้ยงให้เด็กคนนั้นรอดชีวิตเติบโตอยู่ได้

ต่อมาไม่นานนัก หญิงสาวผู้เป็นมารดาของเด็กก็ทนอยู่กับไฟนรกที่สุมอยู่กลางใจของเธอไม่ได้ เพราะว่าเธอไม่ได้พูดความจริง มีอยู่วันหนึ่งเธอจึงไปสารภาพกับพ่อแม่ของเธอว่า บิดาที่แท้จริงของเด็กคนนั้นคือ เจ้าหนุ่มที่อยู่ร้านขายปลา เมื่อทราบดังนี้พ่อแม่ของเธอก็เหมือนมีไฟนรกเข้าเผาจิตใจอีกครั้งหนึ่ง แล้วจึงรีบเข้าไปที่วัดและกราบขอโทษขอโพยท่านอาจารย์เฮ็กกูอิน ครั้งแล้วครั้งเล่า เท่ากับความรู้สึกต่อความผิดที่พวกเขาได้ก่อเอาไว้ แต่ท่านอาจารย์ก็ไม่ได้พูดอะไรนอกจาก "Is that so?"

จากนั้นสองตายายก็ได้ขอหลานกลับไปเลี้ยงดู ต่อมาชาวบ้านที่เคยด่าท่านอาจารย์ก็แห่กันเดินทางมาขอโทษ เพราะความจริงปรากฎเช่นนี้แล้ว ชาวบ้านเดินทางมาขอโทษท่านอาจารย์อยู่นานหลายวัน ท่านก็ไม่มีอะไรจะพูดนอกจาก Is that so? อีกนั่นเอง
นิทานเรื่องนี้สอนเหมือนกับที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า "นตฺถิ โลเก รโห นาม" และ "นตฺถิ โลเก อนินฺทิโต" แปลว่า การไม่ถูกนินทาไม่มีในโลก แต่ท่านทั้งหลายลองเปรียบเทียบดูว่า ถ้าท่านครูบาอาจารย์ของเราเป็นผู้กระทำเช่นเดียวกับอาจารย์เฮ็กกูอิน ท่านจะเป็นอย่างนี้ไหม คือ จะพูดว่า Is that so? อยู่ได้หรือไม่ ถ้าได้เรื่องก็คงไม่เป็นอย่างที่กำลังเป็นอยู่ คือคงจะไม่ถูกฟ้องว่าตีเด็กเกินควร หรืออะไรทำนองนั้น ต้องไปถึงศาลก็มี นี่มันคือความหวั่นไหวทางอารมณ์มากเกินไป

จนกระทั่งเด็กเล็กๆ ก็ยังทำให้โกรธได้ เรื่องนิดเดียวก็ยังโกรธได้นี้ เพราะว่าไม่ยึดถือความจริงเป็นหลักอยู่ในใจ มันจึงไหวไปตามอารมณ์ โกรธมาก กลัวมาก เกลียดมาก ล้วนแต่เป็นอารมณ์ร้ายไปเสียทั้งนั้น ทำไมไม่คิดว่า มันไม่ใช่เรื่องราวอะไรมากมาย มันไม่ใช่เสียงส่วนมากที่ยืนยันว่า อันนั้นต้องเป็นความจริง ความจริงมันต้องเป็นความจริงอยู่วันยังค่ำ ถ้าจะมีอุเบกขา ก็ควรจะมีอุเบกขาอย่างนี้ ไม่ควรมีอุเบกขาอย่างที่มันผิดๆ กันอยู่อย่างนั้น ฉะนั้นเราควรรับฟังคนที่เขากำลังถูกกล่าวหาบ้างจะช่วยให้เรามีหลักความเป็นจริงอยู่ข้างในจิตใจ อย่าเพิ่งพิพากษาว่าเขาเป็นคนผิดจนกว่าจะรู้ความจริงทั้งหมดที่เกิดขึ้น

yengo หรือ buzzcity

นิทานสอนใจ : ถ้าจะรัก ก็จงรักอย่างเปิดเผย

นิทานสอนใจ : ถ้าจะรัก ก็จงรักอย่างเปิดเผย


เรื่อง "If love, love openly" ถ้าจะรัก ก็จงรักอย่างเปิดเผย เป็นเรื่องเล่ามาจากวัดนิกายเซ็น ซึ่งมีพระภิกษุอยู่หลายสิบรูปและมีนักบวชผู้หญิงที่เรียกว่า nun หรือ "แม่ชี" อยู่คนหนึ่ง ชื่อว่า "เอฉุ่น" รวมอยู่ด้วย

เอฉุ่นเป็นหญิ่งสาวที่สวยมาก แม้จะเอาผมออกเสียหมดแล้ว แม้จะใช้เครื่องนุ่งห่มของนักบวชที่ดูไม่หรูหราก้ยังดูสวยอยู่นั่นเอง และทำความวุ่ยวายให้แก่ภิกษุทั้งหมดในวัดเป็นอย่างมาก พูดได้ว่าแทบจะไม่มีจิตใจที่สงบได้

ซึ่งมีพระภิกษุองค์หนึ่งอยู่ไม่ได้ จนต้องเขียนจดหมายส่งไปถึงเอฉุ่น ขอร้องเพื่อให้เธอมาพบกันแบบส่วนตัว เอฉุ่นก็ไม่ได้ตอบจดหมายฉบับนั้นแต่อย่างใด

พอวันรุ่งขึ้นในขณะที่มีการประชุมกันอยู่ ซึ่งมีชาวบ้านมาร่วมด้วยจำนวนมาก เมื่อการประชุมเสร็จสิ้นลง เอฉุ่นก็ยืนขึ้นแล้วกล่าวถึงภิกษุองค์ที่ส่งจดหมายมาให้ว่า ภิกษุองค์ใดส่งจดหมายมาถึงฉันขอให้ก้าวออกมาข้างหน้าเถิด ถ้ารักฉันมากจริงๆ ก็จงมากอดฉันที่ตรงนี้

นิทานเรื่องนี้สอนว่า การอบรมที่ตรงไปตรงมาตามแบบของนิกายเซ็นนั้น เมื่อมีความกล้ามากก็ทำให้คนเรามีความกล้าหาญมากขึ้น และไม่มีความลับใดที่จะต้องปิดบัง ถึงใครจะว่าอย่างไรก็จะไม่ปกปิด คือสามารถที่จะเปิดเผยตนเองได้

เนื่องจากเป้นคนที่มีสัจจะ มีความจริงอยู่ในตัว โดยไม่ถือว่าความลับที่มีอยู่ในโลกนี้ เราจะต้องเป็นผู้ที่ปฏิญญาตัวอย่างว่าอย่างไร จะต้องทำอย่างนั้น โดยที่ไม่มีความลับปกปิดไว้ให้เป็นเครื่องเตือนใจ แม้ในการจะเรียนตัวเองว่า "ครู" อย่างนี้เป็นต้น

บางคนกระดากหรือร้อนๆ หนาวๆ ที่ว่าจะถูกเรียกว่าครู หรือจะถูกขอร้องให้ปฏิญญาความเป็นครู ซึ่งเหตุนี้แสดงว่าไม่เปิดเผยอย่างเพียงพอ ยังไม่กล้าหาญพอ การที่จะกล้าปฏิญญาว่าเป็นครูไปตลอดชีวิตหรือไม่ ยิ่งจะไม่กล้าไปกันใหญ่

ทั้งนี้ ใครที่กำลังจะลงเรือน้อยข้ามฟากไปฟากอื่นซึ่งไม่ใช่เมืองของครูบ้าง ก็ดูเหมือนไม่กล้าเปิดเผย เพราะคนเราไม่ชอบความกล้าหาญ และการเปิดเผยกันอย่างมาก แฉกเช่นเดียวกับพระภิกษุจากนิทานเรื่องนี้ก็เหมือนกัน

yengo หรือ buzzcity

นิทานสอนใจ : ฉลาดไม่ทันเวลา

นิทานสอนใจ : ฉลาดไม่ทันเวลา


มีท่านอาจารย์ชื่อ "เบ็งกะอี" เป็นผู้ที่มีชื่อเสียงในการเทศนาธรรม ส่วนใหญ่คนที่สนใจมาฟังท่านเทศนาไม่เพียงเฉพาะผู้คนที่นับถือศาสนานิกายเซ็น ยังรวมไปถึงประชาชนที่นับถือศาสนาอื่นๆ อีกด้วย ที่ให้ความสนใจเข้ามาฟังธรรมที่ท่านเบ็งกะอีเทศนา นอกจากนั้นไม่ว่าจะเป็นคนชนชั้นไหนก็เข้ามาฟัง โดยไม่แบ่งชั้นวรรณะ เพราะว่าท่านเบ็งกะอีไม่ได้เอาถ้อยคำในพระคัมภีร์หรือในหนังสือ หรือในพระไตรปิฎกมาเทศนา แต่เรื่องราวที่ท่านนำมาเทศนานั้นมันหลั่งไหลออกมาจากความรู้สึกในใจของท่านเองอย่างแท้จริง

ดังนั้นจึงมีผู้คนให้ความสนใจมาฟังธรรมที่ท่านเบ็งกะอีเทศนาเป็นจำนวนมาก เนื่องจากคนฟังเข้าใจและชอบใจกับเรื่องราวที่ท่านได้เทศนาให้กับประชาชนฟัง และแห่กันมาฟังจนทำให้วัดอื่นเงียบเหงา ไม่มีคนไปทำบุญกันเลย เป็นเหตุให้พระภิกษุรูปหนึ่งในนิกายนิชิเรนโกรธมาก และคิดจะทำร้ายท่านอาจารย์เบ็งกะอีอยู่ตลอดเวลา

วันหนึ่งขณะที่ท่านอาจารย์เบ็งกะอีกำลังแสดงธรรมอยู่ในที่ประชุมนั้น พระภิกษุนิกายนิชิเรนรูปดังกล่าวก็เดินมาหยุดที่หน้าศาลาแล้วตะโกนว่า "เฮ้ย อาจารย์เซ็น หยุดเดี๋ยวนี้นะ ฟังที่ฉันกำลังจะพูดก่อน ใครก็ตามที่เคารพเบ็งกะอี จะต้องเชื่อฟังคำพูดที่ท่านพูด แต่ว่าคนอย่างฉันไม่มีวันที่จะเคารพท่าน แล้วท่านจะทำอย่างไร ที่จะทำให้ฉันเคารพเชื่อฟังท่านได้"

เมื่อภิกษุอวดดีรูปนั้นร้องท้าไปตั้งแต่ชายคาริมศาลา ท่านอาจารย์เบ็งกะอีก็บอกว่า "มาซิ ขึ้นมาทางนี้ มาข้างๆ ฉัน แล้วฉันจะทำให้ดูว่า ฉันจะทำอย่างไร"

พระภิกษุรูปนั้นก็พรวดพราดขึ้นมาด้วยความทะนงใจ เดินฝ่าฝูงคนเข้าไปยืนหราอยู่ข้างๆ ท่านอาจารย์เบ็งกะอี ท่านอาจารย์ก็บอกว่า "ยังไม่ค่อยเหมาะสม มายืนข้างซ้ายดีกว่า" พระรูปนั้นก็ผลุนมาอย่างรวดเร็วทีเดียว จากที่อยู่ข้างขวาก็เดินมายืนอยู่ด้านซ้ายของอาจารย์เบ็งกะอี

ท่านอาจารย์เบ็งกะอีก็บอกอีกว่า อ๋อ! ถ้าจะพูดให้ถนัดต้องอย่างนี้ ต้องข้างขวา ข้างขวา พระรูปนั้นก็ผลุนมาด้านขวา พร้อมกับมีท่าทางผยองอย่างยิ่ง พร้อมที่จะท้าทายอยู่ตลอดเวลา ท่านอาจารย์เบ็งกะอีจึงกล่าวว่า "เห็นไหมล่ะ ท่านกำลังเชื่อฟังฉันอย่างยิ่ง และในฐานะที่ท่านเชื่อฟังอย่างยิ่งแล้วฉะนั้น ท่านจึงนั่งลงฟังเทศน์เถิด และแล้วเรื่องก็จบลง

นิทานเรื่องนี้เหมือนกับคำสอนที่พระพุทธเจ้าท่านตรัสว่า "นิวาโต เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ" คำว่า "วาโต" หมายความว่าสูบลมอัดเบ่งจนพอง ถ้าคำว่า "นิวาโต" ก็หมายถึงไม่พอง ไม่ผยอง และเป็นมงคลอย่างยิ่ง ข้อนี้แสดงว่า มีความรู้วิชาอย่างเดียวนั้นคงไม่พอ ยังต้องการไหวพริบและปฏิภาณด้วย

พระรูปนั้นก็เก่งกาจอยู่ในนิกายนิชิเรนของญี่ปุ่น แต่ก็มาพ่ายแพ้ให้กับท่านอาจารย์เบ็งกะอี ที่แทบจะไม่รู้หนังสือ เพราะเหตุการณ์นี้จะพูดอะไรก็ไม่จำเป็นต้องอาศัยหนังสือ เพราะบางเรื่องในชีวิตก็ใช้ไหวพริบในการแก้ไขปัญหา โดยไม่จำเป็นต้องอาศัยความรู้วิชาการในหนังสือก็ได้ เขาจึงกลายเป็นผู้แพ้ไปโดยปริยาย

ในภาษาของคนชาติตะวันตก เขากล่าวไว้ว่า Be wise in time ฉลาดให้ทันเวลา เมื่อเกิดเหตุการฉุกเฉิน ซึ่งก็ไม่ต่างกับคำในภาษาบาลีที่ว่า "ขโณ มา โว อุปจฺจคา" ซึ่งแปลว่า แม้จะเป็นสิ่งที่สำคัญเพียงเล็กน้อย แต่ก็ไม่ควรผ่านไปโดยเปล่าประโยชน์หรือที่เรียกว่า "ปฏิภาณ" ปฏิภาณที่ครูบาอาจารย์ต้องมีอยู่อย่างยิ่ง มิฉะนั้นจะควบคุมเด็กไม่อยู่ เราลองคิดดูซิว่า เด็กๆ ของเราจะมีปฏิภาณเท่าไร เราเองมีปฏิภาณอยู่เท่าไร มันจะสู้กันได้ไหม ลองเทียบ I.Q. ในเรื่องนี้ดู

ถ้าครูบาอาจารย์เรามี I.Q.ในเรื่องนี้ 5 เท่าของเด็กๆ คือเหนือกว่าเด็กๆ 5 เท่าตัว ก็ควรจะได้รับเงินเดือน 5 เท่าตัว หรือใครอยากจะเอาสักกี่เท่าก็เร่งเพิ่มมันขึ้นไปให้มีปฏิภาณไหวพริบ จนสามารถสอนเด็กให้เข้าใจในเรื่องกรรม เรื่องอนัตตา เรื่องนิพพาน ได้อย่างดีทีเดียว นี่คือข้อที่ต้องอาศัยปฏิภาณของผู้ที่เป็นคนสั่งสอนคนให้รู้จักผิดชอบชั่วดี

yengo หรือ buzzcity